Krajobraz i przyroda - panoramy

Artykuł zaczerpnięty z książki : Michel Freeman "Profesjonalna fotografia cyfrowa - Krajobrazy i przyroda"

Choć kształt tego formatu jest niestandardowy, obraz panoramiczny posiada wyjątkową pozycję zwłaszcza w fotografii krajobrazu, z którą jest blisko powiązany.

Przyjemne szczegóły
Aby zainteresować odbiorcę, obraz panoramiczny powinien być oglądany z bliska na wielkoformatowej reprodukcji. Przy tej skali reprodukcji (najlepiej jeszcze większej niż prezentowana poniżej) oko jest w stanie odkrywać szczegóły krajobrazu, który z tego powodu nie musi mieć dominujących cech. Na tym przykładzie gra światła po wieczornej burzy podkreśla delikatne szczegóły pól i zboczy wzgórz.

Nie istnieje dokładna definicja panoramy, ale przyjmuje się, że powinna ona być przynajmniej dwa razy szersza niż wyższa – w proporcji 1:2, 1:3 lub więcej. Dynamika tego rodzaju obrazu jest zupełnie inna niż standardowych prostokątów używanych w fotografii cyfrowej (3:4 oraz 2:3) i tak samo dobrze jak one nadaje się do zdjęć krajobrazu, gdyż łatwo naśladuje ludzki wzrok.

Ludzie widzą przez skanowanie, a nie przez „zamrażanie” pojedynczych scen. Oznacza to, iż oko buduje wrażenie oglądanego widoku, gwałtownie poruszając się po jego szerokości, skupiając się pojedynczo na detalach. Dla oka najwygodniejszy jest ruch z jednej strony na drugą, dlatego też mamy tendencję do widzenia i zapamiętywania otwartych scen, na przykład z punktów widokowych, jako panoram. Rozległe krajobrazy stanowią rodzaj obiektu najbardziej zbliżony do wszystkich tych warunków. Większość oglądanych widoków jest zdominowana przez horyzont i liniowo występujące, słabnące w oddali obiekty, takie jak łańcuchy górskie. Ignorujemy natomiast zupełnie górną część nieba na obrazie.

Aby uzyskać optymalny efekt, obraz panoramiczny powinien być oglądany z bliska na wielkoformatowej reprodukcji – czyli przez oddanie skali przypominać rzeczywistą scenerię. Ideałem jest duży wydruk lub ekran (popyt na projektory filmowe oraz ekrany panoramiczne to kolejny dowód świadczący, jak bardzo format ten jest atrakcyjny).

Jedną z cech długiej panoramy w proporcji ok. 1:4 jest to, iż oglądając ją z odpowiedniego dystansu (takiego, że jej wysokość wydaje się nam odpowiednia), nie jesteśmy w stanie ogarnąć wzrokiem całej fotografii. Jej części pozostają poza polem widzenia, co oddaje sposób, w jaki postrzegamy rzeczywisty krajobraz. Wzmaga to realizm zdjęcia, przynajmniej w teorii, spowalnia proces oglądania oraz zachęca do dłuższego zagłębienia się w obraz.

Fotografia cyfrowa jest prawdopodobnie najlepszym środkiem do tworzenia krajobrazów panoramicznych. W czasach tradycyjnych filmów były tylko dwie możliwości. Pierwsza to zwężanie obrazu przez przycięcie góry i dołu negatywu lub slajdu, co łączyło się z oczywistą wadą w postaci utraty rozdzielczości, jeśli mały kadr miał być znacznie powiększany. Innym sposobem było korzystanie ze specjalnych aparatów panoramicznych, z których kilka jest nadal produkowanych, wykorzystujących szeroki pasek filmu; ale jest to kolejny dodatkowy i kosztowny element sprzętu. Gdy mamy aparat cyfrowy, możemy tworzyć większe i dłuższe obrazy przez zarejestrowanie kilku nachodzących na siebie kadrów. W czasach, gdy oprogramowanie składające panoramy jest powszechnie dostępne, jest to bardzo łatwe. Wielu producentów aparatów cyfrowych uwzględnia tę funkcję w pakiecie oprogramowania dołączanym do aparatów – potwierdza to tylko popularność tego typu panoram, którym przyjrzymy się bliżej na kolejnych stronach.

Poziomy ruch oka Kompozycję panoramy można wzmocnić, wykorzystując elementy krajobrazu nadające obrazowi kierunek z jednej strony na drugą. Na tym późnopopołudniowym zbliżeniu szczytu wulkanu w Andach nachylenie terenu, częściowo określone chmurami, zmienia się od pierwszego planu po lewej stronie w kierunku tła po prawej. Chmura gazów z fumaroli po lewej spływa po zboczu i rozmywa się (efekt długiej ekspozycji w zanikającym świetle), zwiększając poczucie kierunku.

Składanie i mozaiki

Integralną częścią fotografii cyfrowej jest oprogramowanie do łączenia sąsiadujących kadrów pozwalające tworzyć panoramiczne fotografie krajobrazu.

Panoramy odgrywają zaszczytną rolę w obrazowaniu krajobrazów i tak naprawdę rozwinęły się wraz z fotografią cyfrową. Wynalezienie oprogramowania do łączenia panoram jest przykładem tego, w jaki sposób technologia może mieć pozytywny, twórczy skutek. Dzięki niemu składanie zachodzących na siebie kadrów w całość, bez najmniejszego śladu linii łączenia, stało się bardzo łatwe. Oprogramowanie to jest dostępne z wielu źródeł – w niektórych przypadkach bywa nawet dołączane do aparatów fotograficznych – a swój sukces zawdzięcza zarówno prostocie, jak i praktyczności. Łatwość obsługi oprogramowanie jest zróżnicowana – to najlepiej zaprojektowane nie wymaga specjalnych umiejętności. Wyłącznie prostota obsługi i możliwość praktycznego zastosowania powoduje, że jest ono użytecznym elementem fotografii krajobrazu.

StitcherPanorama została utworzona bez wcześniejszego przygotowania z wykorzystaniem oprogramowania Stitcher 3.5 firmy RealViz. Sekwencja ujęć z punktu widokowego w Alpach Szwajcarskich została wykonana za pomocą obiektywu 160 mm efl, bez statywu, od prawej do lewej. Poszczególne kadry pokrywały się w około 40%. Długi teleobiektyw rozwiązał problem dystorsji, a jedyną wadą fotografowania z ręki była niewielka utrata górnych i dolnych części ujęcia ze względu na nierówności sekwencji.

Czego wymagać od oprogramowania?

1. Ładowanie i umieszczanie obrazów metodą „przeciągnij i upuść”.


2. Wysoki poziom automatyzacji.


3. Możliwość łączenia sekwencji fotografowanych z ręki.


4. Funkcje przewidywania długości ogniskowej i dystorsji.


5. Obsługa najczęściej wykorzystywanych formatów plików.


6. Możliwość ręcznego ustawienia parametrów składania.


7. Możliwość tworzenia różnych interaktywnych formatów – płaskich, cylindrycznych itp.

Dla fotografów podstawowym zastosowaniem tego typu oprogramowania jest składanie panoram. Choć oprogramowanie to posiada także możliwość składania cylindrycznych, a nawet sferycznych obrazów, do zwykłej, płaskiej fotografii potrzebujemy obrazu na płaszczyźnie. Łączenie polega na dobieraniu identycznych cech w sąsiadujących kadrach, tak więc im więcej informacji jest w nich zawartych, tym lepiej. Dobrą zasadą jest pozwolić obrazom zachodzić na siebie w ok. 50%. Najprostszym sposobem, aby to osiągnąć, jest przesuwanie aparatu i robienie zdjęć od jednej strony do drugiej, wykorzystując rzucające się w oczy detale blisko wiodącego brzegu kadru jako punkty odniesienia, w następnym kadrze umieszczane w punkcie centralnym (patrz ramka). Aparat powinien być obracany wokół jednego stałego punktu obiektywu, ale nie musi to być robione aż tak dokładnie, chyba że fotografujemy bardzo szerokokątnym obiektywem i z bliska. Następnym krokiem w procesie składania panoramy jest wyrównywanie, podczas którego oprogramowanie wylicza połączenie tonów i kolorów. Aby zrobić to precyzyjnie, wszystkie ujęcia powinny być naświetlone tak samo, a więc w trybie manualnym, a nie automatycznym.

Kolejnym zastosowaniem jest tworzenie większego obrazu z małych sekcji. Są dwa powody, dla których warto to zrobić. Pierwszym jest stworzenie obrazu o wyższej rozdzielczości, niż aparat jest w stanie wykonać w pojedynczym ujęciu – przez zwiększenie ogniskowej i objęcie tego samego obszaru kilkoma kadrami, po czym połączenie ich w całość. Drugim jest przypadek, gdy brak możliwości wycofania się na tyle daleko, by objąć cały interesujący nas widok, uniemożliwia nam wykonanie danego zdjęcia. Należy wówczas wykonać dwa ujęcia lub więcej (tyle, ile chcemy) i połączyć je na komputerze. Inna propozycja jest jeszcze taka, że można stworzyć wielowarstwowy portret miejsca przez fotografowanie go z różnych punktów i połączenie odrębnych obrazów w mozaikę. W tym przypadku nie ma mowy o zdjęciu bez śladów łączenia, ale o podejściu bardziej kubistycznym. Elementy cyfrowe przy tego typu podejściu ograniczają się do wygody wycinania, wklejania i łączenia.

Wyższa rozdzielczość
Odsunięcie się wystarczająco daleko, by ująć całość tego drzewa obiektywem 270 mm efl, nie było możliwe. Rozwiązanie posiadające dodatkową zaletę zwiększonej rozdzielczości polegało na utworzeniu obrazu z dwóch częściowych ujęć wykonanych obiektywem 270 mm efl.

Panoramiczna sekwencja zdjęć

Trzeba wybrać wygodny punkt obserwacji i zrobić sekwencję ujęć z jednego miejsca. Warto na początek przećwiczyć to „na sucho”, sprawdzając, ile ujęć będzie potrzebnych do zamknięcia panoramy, pamiętając o zachowaniu znacznych części wspólnych poszczególnych zdjęć. Fotografie należy wykonywać od lewej do prawej lub od prawej do lewej w pojedynczym ruchu i wykorzystywać detale blisko wio dą cego brzegu kadru jako punkty odniesienia, w następnym kadrze umiesz czane w punkcie centralnym. Aby zapewnić wyrównanie kolo rów, należy użyć trybu manualnego z ustawieniem zapewniającym jak najszerszy zakres tonów. Przy panoramie cylindrycznej lub bardzo szerokiej słońce zapewne znajdzie się w kadrze. Aby unikniąć flary, należy ustawić się tak, by słońce było przysłonięte przez naturalny obiekt – np. drzewo.